Tài liệu của Tổ chức y tế thế giới – Hỏi đáp về Covid-19 cho người thường

world-health-organization-cio-on-healthcare-data-privacy-trust-and-ethics-cxotalk-interview.jpg

Tài liệu của Tổ chức y tế thế giới – Hỏi đáp về Covid-19 cho người thường

Nguồn: https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses

Cập nhật: 23 tháng 2, 2020

Hỏi 1. Một virus corona là gì?

Hỏi 2. Covid-19 là gì?

Hỏi 3. Các triệu chứng của COVID-19 là gì?

Hỏi 4. Covid-19 lây lan như thế nào?

Hỏi 5. Tôi có thể làm gì để bảo vệ bản thân và ngăn ngừa sự lây lan của bệnh?

Hỏi 6. Tôi có khả năng bị nhiễm Covid-19 như thế nào?

Hỏi 7. Tôi có nên lo lắng về Covid-19 không?

Hỏi 8. Ai có nguy cơ mắc bệnh nặng?

Hỏi 9. Thuốc kháng sinh có hiệu quả trong việc ngăn ngừa hoặc điều trị COVID-19 không?

Hỏi 10. Có vắc-xin, thuốc hoặc điều trị cho Covid-19 không?

Hỏi 11. Có nên đeo khẩu trang để bảo vệ bản thân?

Hỏi 12. Làm thế nào để đeo, sử dụng, cởi và vứt mặt nạ?

Hỏi 13. Thời gian ủ cho Covid-19 là bao lâu?

Hỏi 14. Virus tồn tại bao lâu trên bề mặt?

Hỏi 15. Có an toàn khi nhận gói hàng từ bất kỳ khu vực nào đã báo cáo có COVID-19 không?

Hỏi 16. Có điều gì tôi không nên làm không?

Hỏi 1. Một virus corona là gì?

Đáp: Virus corona là một họ virus lớn có thể gây bệnh ở động vật hoặc người. Ở người, một số loại virus corona được biết là gây nhiễm trùng đường hô hấp từ cảm lạnh thông thường đến các bệnh nghiêm trọng hơn như Hội chứng hô hấp Trung Đông (MERS) và Hội chứng hô hấp cấp tính nặng (SARS). Các virus corona được phát hiện gần đây nhất là Covid-19.

Hỏi 2. Covid-19 là gì?

Đáp: Covid-19 là bệnh truyền nhiễm do virus corona phát hiện gần đây nhất. Virus và bệnh mới này chưa được biết trước khi dịch bệnh bắt đầu ở Vũ Hán, Trung Quốc, vào tháng 12 năm 2019.

Hỏi 3. Các triệu chứng của COVID-19 là gì?

Đáp: Các triệu chứng phổ biến nhất của Covid-19 là sốt, mệt mỏi và ho khan. Một số bệnh nhân có thể bị đau nhức, nghẹt mũi, chảy nước mũi, đau họng hoặc tiêu chảy. Những triệu chứng này thường nhẹ và bắt đầu dần dần. Một số người bị nhiễm bệnh nhưng không phát triển bất kỳ triệu chứng nào và không cảm thấy không khỏe. Hầu hết mọi người (khoảng 80%) khỏi bệnh mà không cần điều trị đặc biệt. Cứ 6 người bị nhiễm Covid-19 thì có khoảng 1 người bị bệnh nặng và khó thở. Người già và những người có vấn đề y tế tiềm ẩn như huyết áp cao, bệnh tim hoặc tiểu đường, có nhiều khả năng mắc bệnh nghiêm trọng. Khoảng 2% số người mắc bệnh đã chết. Những người bị sốt, ho và khó thở nên đi khám.

Hỏi 4. Covid-19 lây lan như thế nào?

Đáp: Mọi người có thể bị nhiễm Covid-19 từ những người khác có virus. Bệnh có thể lây từ người sang người qua những sương ướt từ mũi hoặc miệng lây lan khi người bị Covid-19 ho hoặc thở ra. Những giọt sương này rơi xuống các vật thể và bề mặt xung quanh người. Những người khác sau đó bắt Covid-19 vì chạm vào những vật thể hoặc bề mặt này, sau đó họ rờ vào mắt, mũi hoặc miệng của họ. Mọi người cũng có thể bị nhiễm Covid-19 nếu họ hít phải những giọt sương nước từ người bị COVID-19 ho ra hoặc thở ra. Đây là lý do tại sao điều quan trọng là phải cách xa người bệnh hơn 1 mét. Tổ chức y tế thế giới đang đánh giá nghiên cứu liên tục về cách lây lan Covid-19 và sẽ tiếp tục chia sẻ những phát hiện cập nhật.

Hỏi 5. Tôi có thể làm gì để bảo vệ bản thân và ngăn ngừa sự lây lan của bệnh?

Đáp: Biện pháp bảo vệ cho mọi người

Theo dõi các thông tin mới nhất về ổ dịch Covid-19, có sẵn trên trang web của Tổ chức y tế thế giới và thông qua cơ quan y tế công cộng quốc gia và địa phương. Covid-19 vẫn đang ảnh hưởng đến hầu hết người dân ở Trung Quốc với một số vụ dịch ở các quốc gia khác. Hầu hết những người bị nhiễm đều trải qua bệnh nhẹ và hồi phục, nhưng bệnh có thể nghiêm trọng hơn đối với những người khác. Chăm sóc sức khỏe của bạn và bảo vệ người khác bằng cách làm như sau:

  • Thường xuyên và kỹ lưỡng rửa sạch tay của bạn bằng cồn hoặc rửa tay bằng xà phòng và nước.

Tại sao? Rửa tay bằng xà phòng và nước hoặc sử dụng chất rửa chứa cồn sẽ diệt vi-rút có thể có trên tay bạn.

  • Duy trì khoảng cách ít nhất 1 mét giữa bạn và bất cứ ai đang ho hoặc hắt hơi.

Tại sao? Khi ai đó ho hoặc hắt hơi, họ phun những giọt chất lỏng nhỏ từ mũi hoặc miệng có thể chứa virus. Nếu bạn ở quá gần, bạn có thể hít vào những giọt nước, bao gồm cả virus Covid-19 nếu người ho bị bệnh.

  • Tránh chạm tay vào mắt, mũi và miệng.

Tại sao? Tay chạm vào nhiều bề mặt và có thể nhiễm virus. Sau khi bị ô nhiễm, tay có thể truyền virus sang mắt, mũi hoặc miệng của bạn. Từ đó, virus có thể xâm nhập vào cơ thể bạn và có thể khiến bạn bị bệnh.

  • Hãy chắc chắn rằng bạn và những người xung quanh bạn tuân thủ vệ sinh hô hấp tốt. Điều này có nghĩa là che miệng và mũi bằng khuỷu tay hoặc khăn giấy khi bạn ho hoặc hắt hơi. Sau đó vứt bỏ khăn giấy đã sử dụng ngay lập tức.

Tại sao? Sương giọt từ ho lây lan virus. Bằng cách tuân thủ vệ sinh hô hấp tốt, bạn bảo vệ những người xung quanh khỏi vi-rút như cảm lạnh, cúm và COVID-19.

  • Ở nhà nếu bạn cảm thấy không khỏe. Nếu bạn bị sốt, ho và khó thở, hãy đi khám và gọi điện trước. Thực hiện theo các hướng dẫn của cơ quan y tế địa phương của bạn.

Tại sao? Chính quyền quốc gia và địa phương sẽ có thông tin cập nhật nhất về tình hình trong khu vực của bạn. Gọi điện trước sẽ cho phép nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe của bạn nhanh chóng đưa bạn đến đúng cơ sở y tế. Điều này cũng sẽ bảo vệ bạn và giúp ngăn ngừa sự lây lan của virus và các bệnh nhiễm trùng khác.

  • Tìm tin cập nhật về những phát triển mới nhất về Covid-19. Thực hiện theo lời khuyên được cung cấp bởi nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe của bạn, cơ quan y tế công cộng quốc gia và địa phương của bạn về cách bảo vệ bản thân và những người khác khỏi Covid-19.

Tại sao? Chính quyền quốc gia và địa phương sẽ có thông tin cập nhật nhất về việc Covid-19 có lan rộng trong khu vực của bạn hay không. Họ có thể ở vị trí tốt nhất để tư vấn về những gì mọi người trong khu vực của bạn nên làm.

Hỏi 6. Tôi có khả năng bị nhiễm Covid-19 như thế nào?

Đáp: Nguy cơ phụ thuộc vào nơi bạn sống hoặc nơi bạn đã đi du lịch gần đây. Nguy cơ nhiễm trùng cao hơn ở những khu vực mà một số người đã được chẩn đoán mắc Covid-19. Hơn 95% của tất cả các trường hợp Covid-19 đang xảy ra ở Trung Quốc, với phần lớn những người ở tỉnh Hồ Bắc. Đối với mọi người ở hầu hết các nơi khác trên thế giới, nguy cơ mắc Covid-19 của bạn hiện đang ở mức thấp, tuy nhiên, điều quan trọng là phải nhận thức được tình hình và các nỗ lực chuẩn bị trong khu vực của bạn. Tổ chức y tế thế giới đang hợp tác với các cơ quan y tế ở Trung Quốc và trên thế giới để theo dõi và ứng phó với dịch Covid-19.

Hỏi 7. Tôi có nên lo lắng về Covid-19 không?

Đáp: Nếu bạn không ở trong khu vực mà Covid-19 đang lan rộng, hoặc nếu bạn chưa đi từ một trong những khu vực đó, hoặc không tiếp xúc gần với người đã và đang cảm thấy không khỏe, khả năng bạn bị nhiễm Covid-19 hiện đang rất thấp. Tuy nhiên, cũng dể hiểu rằng bạn có thể cảm thấy căng thẳng và lo lắng về dịch bệnh. Lo lắng có thể là một ý tưởng tốt để giúp bạn xác định chính xác rủi ro của bạn để bạn có thể có biện pháp phòng ngừa hợp lý. Cơ quan cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe của bạn có thể là nguồn thông tin chính xác tiềm năng về Covid-19 và liệu virus có ở trong khu vực của bạn không. Điều quan trọng là bạn phải hiểu về tình huống của bạn và thực hiện các biện pháp thích hợp để bảo vệ chính mình. (Xem các biện pháp bảo vệ cho mọi người).

Nếu bạn đang ở trong khu vực có sự bùng phát của Covid-19, bạn có nguy cơ bị nhiễm trùng nghiêm trọng. Thực hiện theo lời khuyên của cơ quan y tế quốc gia và địa phương. Mặc dù đối với hầu hết mọi người, Covid-19 chỉ gây ra bệnh nhẹ, nhưng virus có thể khiến một số người bị bệnh nặng. Hiếm gặp hơn, bệnh có thể gây tử vong. Người già và những người mắc bệnh từ trước (như huyết áp cao, các vấn đề về tim hoặc tiểu đường) dường như dễ bị tổn thương hơn.

Hỏi 8. Ai có nguy cơ mắc bệnh nặng?

Đáp: Mặc dù chúng tôi vẫn đang tìm hiểu về cách Covid-19 ảnh hưởng đến mọi người, nhưng người già và người mắc bệnh từ trước (như huyết áp cao, bệnh tim hoặc tiểu đường) dường như có thể phát triển bệnh nghiêm trọng hơn những người khác.

Hỏi 9. Thuốc kháng sinh có hiệu quả trong việc ngăn ngừa hoặc điều trị COVID-19 không?

Đáp: Không. Thuốc kháng sinh không có tác dụng chống lại virus, chúng chỉ có tác dụng đối với các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn. Covid-19 là do virus gây ra, do đó kháng sinh không có tác dụng. Không nên sử dụng kháng sinh như một biện pháp phòng ngừa hoặc điều trị Covid-19. Thuốc kháng sinh chỉ nên được sử dụng theo chỉ dẫn của bác sĩ để điều trị nhiễm trùng do vi khuẩn.

Hỏi 10. Có vắc-xin, thuốc hoặc điều trị cho Covid-19 không?

Đáp: Chưa. Cho đến nay, không có vắc-xin và không có thuốc kháng virus cụ thể để ngăn ngừa hoặc điều trị Covid-19. Tuy nhiên, những người bị ảnh hưởng nên được chăm sóc để giảm triệu chứng. Người mắc bệnh hiểm nghèo nên nhập viện. Hầu hết bệnh nhân hồi phục nhờ chăm sóc hỗ trợ.

Vắc-xin và một số phương pháp điều trị thuốc cụ thể đang được điều tra. Vắc-xin và thuốc đang được thử nghiệm thông qua các thử nghiệm lâm sàng. Tổ chức y tế thế giới đang phối hợp các nỗ lực để phát triển vắc-xin và thuốc để ngăn ngừa và điều trị Covid-19.

Các cách hiệu quả nhất để bảo vệ bạn và những người khác chống lại Covid-19 là thường xuyên làm sạch tay, che miệng khi bị uốn cong khuỷu tay, hoặc khăn giấy và duy trì khoảng cách ít nhất 1 mét từ những người bị ho hoặc hắt xì.

Hỏi 11. Có nên đeo khẩu trang để bảo vệ bản thân?

Đáp: Những người không có triệu chứng hô hấp, chẳng hạn như ho, không cần phải đeo khẩu trang hay mặt nạ y tế. Tổ chức y tế thế giới khuyến cáo sử dụng khẩu trang cho những người có triệu chứng Covid-19 và cho những người chăm sóc cho những người có triệu chứng, chẳng hạn như ho và sốt. Việc sử dụng khẩu trang rất quan trọng đối với nhân viên y tế và những người đang chăm sóc cho người bệnh, tại nhà hoặc tại một cơ sở chăm sóc sức khỏe.

Tổ chức y tế thế giới khuyên sử dụng hợp lý mặt nạ y tế để tránh lãng phí không cần thiết các nguồn tài nguyên quý giá và sử dụng sai khẩu trang (xem Lời khuyên về việc sử dụng khẩu trang bên dưới). Chỉ sử dụng mặt nạ nếu bạn có các triệu chứng về hô hấp (ho hoặc hắt hơi), nghi ngờ nhiễm Covid-19 với các triệu chứng nhẹ hoặc đang chăm sóc cho người bị nghi ngờ nhiễm Covid-19.

Các cách hiệu quả nhất để bảo vệ bạn và những người khác chống lại Covid-19 là thường xuyên rửa tay, che miệng và duy trì khoảng cách ít nhất 1 mét từ những người ho hoặc hắt hơi .

Hỏi 12. Làm thế nào để đeo, sử dụng, cởi và vứt mặt nạ?

Đáp: Hãy nhớ rằng, mặt nạ chỉ nên được sử dụng bởi nhân viên y tế, người chăm sóc và những người có triệu chứng về đường hô hấp, chẳng hạn như sốt và ho.

  • Trước khi chạm vào mặt nạ, làm sạch tay bằng chà tay bằng cồn hoặc xà phòng và nước
  • Lấy mặt nạ và kiểm tra xem có hư hay có lỗ.
  • Định hướng phía nào là phía trên cùng (nơi có dải kim loại).
  • Đảm bảo mặt thích hợp của mặt nạ hướng ra ngoài (mặt có màu).
  • Đặt mặt nạ lên mặt của bạn. Chụm dải kim loại hoặc cạnh cứng của mặt nạ để nó uốn theo hình mũi của bạn.
  • Kéo mặt nạ xuống dưới để nó che miệng và cằm.
  • Sau khi sử dụng, tháo mặt nạ ra; loại bỏ các vòng đàn hồi từ phía sau tai trong khi giữ mặt nạ cách xa mặt và quần áo của bạn, để tránh chạm vào các bề mặt có khả năng bị ô nhiễm của mặt nạ.
  • Vứt bỏ mặt nạ trong thùng kín ngay sau khi sử dụng.
  • Thực hiện vệ sinh tay sau khi chạm hoặc vứt bỏ mặt nạ – Sử dụng chà tay bằng cồn hoặc, nếu thấy bẩn, hãy rửa tay bằng xà phòng và nước.

Hỏi 13. Thời gian ủ cho Covid-19 là bao lâu?

Đáp: Thời kỳ ủ bệnh có nghĩa là thời gian giữa việc nhiễm virus và bắt đầu có các triệu chứng của bệnh. Hầu hết các ước tính về thời gian ủ bệnh cho Covid-19 trong khoảng từ 1-14 ngày, phổ biến nhất là khoảng năm ngày. Những ước tính này sẽ được cập nhật khi có thêm dữ liệu.

Hỏi 14. Virus tồn tại bao lâu trên bề mặt?

Đáp: Không rõ virus gây ra Covid-19 tồn tại bao lâu trên bề mặt, nhưng dường như nó hoạt động giống như các loại virus corona khác. Các nghiên cứu cho thấy các virus corona (bao gồm thông tin sơ bộ về virus Covid-19) có thể tồn tại trên bề mặt trong vài giờ hoặc đến vài ngày. Điều này có thể thay đổi trong các điều kiện khác nhau (ví dụ: loại bề mặt, nhiệt độ hoặc độ ẩm của môi trường).

Nếu bạn nghĩ rằng một bề mặt có thể bị nhiễm trùng, hãy làm sạch nó bằng chất khử trùng đơn giản để diệt virus và bảo vệ chính bạn và những người khác. Làm sạch tay bằng chà tay chứa cồn hoặc rửa tay bằng xà phòng và nước. Tránh chạm vào mắt, miệng hoặc mũi của bạn.

Hỏi 15. Có an toàn khi nhận gói hàng từ bất kỳ khu vực nào đã báo cáo có COVID-19 không?

Đáp: Đúng. Khả năng người nhiễm bệnh làm nhiễm độc hàng hóa thương mại là thấp và nguy cơ nhiễm virus gây ra Covid-19 từ gói hàng đã được di chuyển, đi lại và tiếp xúc với các điều kiện và nhiệt độ khác nhau cũng thấp.

Hỏi 16. Có điều gì tôi không nên làm không?

Đáp: Các biện pháp sau KHÔNG hiệu quả đối với COVID-2019 và có thể gây hại:

  • Hút thuốc
  • Dùng thảo dược truyền thống
  • Đeo nhiều mặt nạ
  • Dùng thuốc tự điều trị như kháng sinh

Trong mọi trường hợp, nếu bạn bị sốt, ho và khó thở hãy tìm sự chăm sóc y tế sớm để giảm nguy cơ bị nhiễm trùng nặng hơn và chắc chắn chia sẻ lịch sử du lịch gần đây của bạn với cơ quan cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe của bạn.

Dịch bởi tiến sĩ Phạm Đình Bá, đại học Toronto, Canada.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s